صفحه اصلی آموزش نگارش مقاله پیر ریویو یا peer review چیست؟

پیر ریویو یا peer review چیست؟

چهارشنبه ، 01 بهمن 1399
پیر ریویو “peer review” معمولاً به عنوان بخشی از فرآیند غربالگری مقالات استفاده می‌شود. . پیر ریویو به ارزیابی و سنجش مقاله توسط کارشناسان و متخصصان مربوط به یک حوزه خاص علمی اشاره دارد. peer review به عنوان یک سیستم نظارتی و داوری علمی است که به ادیتورهای مجله کمک می‌کند تا ارزش و اعتبار مقالات ارسالی به آنها را دریابند.
پیر ریویو یا peer review چیست؟

داوری تخصصی (Peer Review)

Peer Review به معنای هم ترازخوانی، بررسی همکاران، داوری تخصصی، بررسی دقیق و داوری همتا ترجمه می شود. Peer Review حدود سیصد سال پیش در انجمن سلطنتی رسماً برای اولین بار به عنوان راهکار ارزیابی مقالات و ژورنال ها به کار گرفته شد. peer review امروزه با ظهور فناوری های جدید و تقاضا برای انتشار سریع مقالات علمی، رشد افزاینده ای داشته است. داوری تخصصی فرایندی است که مقالات تخصصی به صورت همه جانبه توسط متخصصین همان رشته بررسی و ارزیابی می شوند. لازم به ذکر می باشد که Peer Review تنها روش گسترده و کاربردی برای ارزیابی مقالات علمی می باشد چنان که انتشارات الزویر (Elsevier) جهت ارزیابی کیفیت و اعتبار مجلات و مقالات از روش داوری تخصصی یا (Peer Review) استفاده می کند.

جزئیات فرآیند Peer Review

فرآیند داوری تخصصی برای ژورنال های علمی به طور خلاصه در ده مرحله زیر بیان می گردد، اگرچه این مراحل بین ژورنال های مختلف تا حدودی متفاوت هستند.

  • ارسال مقاله به مجله

ابتدا باید نویسنده مقاله خود را به مجله ی مد نظر ارسال نماید.

  • ارزیابی اولیه توسط ژورنال

در این مرحله ساختار و کلیات مقاله توسط ژورنال بررسی می گردد تا مطابق دستورالعمل ها و فرمت بندی مد نظر مجله و شامل بخش های مشخص شده باشد. در این بخش، کیفیت علمی مقاله بررسی نمی گردد.

  • ارزیابی توسط سردبیر ژورنال

سردبیر ژورنال بررسی می کند که آیا مقاله به اندازه کافی ابتکار و نوآوری دارد و در گستره ی موضوعی ( اسکوپ) ژورنال می باشد یا خیر. همچنین از نظر نگارشی نیز مقاله در این مرحله بررسی می گردد. اگر مقاله برای عبور از این مرحله به قدر کافی کیفیت لازم را نداشته باشد ، توسط سردبیر ریجکت ( رد ) می شود.

  • اختصاص یک ویراستار

برخی از ژورنال ها دپارتمان ویراستاری دارند و در این صورت جهت ادامه روند داوری تخصصی، مقاله برای ویراستاران ارسال می گردد.

  • ارسال دعوت نامه به داوران

در این مرحله از طرف مجله دعوت نامه ای به محققانی که تا حد ممکن در زمینه علمی مربوط به مقاله توانا و مجرب هستند و هیچ گونه تعارض منافع در زمینه مقاله مورد داوری نداشه باشند ، جهت داوری ارسال می گردد. تعداد این افراد در بین ژورنال های مختلف متغیر است. معمولاً برای جلوگیری از طولانی شدن زمان انتظار نویسنده، حداقل یک داور وحداکثر سه داور برای هر مقاله دعوت می شود.

  • پاسخ به دعوت نامه

داوران پس از بررسی دعوت نامه با توجه به توانایی، تجربه و علایقشان نسبت به پذیرش یا رد دعوت نامه اقدام می نمایند. درصورت عدم پذیرش می توانند نسبت به پیشنهاد افراد مستعد جهت داوری نیز اقدام نمایند.

  • نقد و بررسی مقاله

داوران زمان کافی را به منظور چندین بار مطالعه و بررسی مقاله صرف می کنند. درواقع، اولین مطالعه جهت شکل گیری ذهنیت و آشنایی اولیه با مقاله صورت می گیرد. درصورتی که در اولین مطالعه مشکلات جدی و عدیده مشاهده گردد، داور می تواند نسبت به رد مقاله اقدام کند. درغیر این صورت، به تعداد بیشتری بررسی مقاله صورت می پذیرد و هم چنین یادداشتی از بررسی دقیق مقاله و راه های مشخصی برای رفع خطاهای احتمالی موجود در مقاله تهیه می کند. در نهایت نتیجه بررسی ها به همراه نظر نهایی رد یا تایید و یا درخواست بررسی مجدد مقاله را اعلام میکند.

  • بررسی نظرات داوران

ژورنال جهت اخذ تصمیم نهایی، نظرات داوران را بررسی نموده و در صورتی که اختلاف نظر قابل توجهی در آرا وجود داشته باشد، نسبت به دعوت تعداد بیشتری از داوران اقدام می کند.

  • اعلام نتیجه به نگارنده مقاله

ژورنال نتیجه و تصمیم نهایی را به همراه نکات بررسی شده توسط داوران به نویسنده مقاله ارسال می کند. ارسال یا عدم ارسال نام داوران بسته به مجله متفاوت می باشد.

  • مراحل نهایی

اگر مقاله پذیرفته شود، اقدامات لازم جهت انتشار و چاپ آن صورت می گیرد. در صورتی که مقاله رد یا جهت بررسی مجدد به نگارنده مقاله ارسال گردد، نویسنده می تواند با توجه به کامنت های ارزشمند داوران نسبت به رفع کاستی ها و بهبود مقاله اقدام نماید. هم چنین پس از اصلاح مقاله، نتیجه جهت بررسی مجدد به داوران ارسال می شود، مگر در شرایطی که آن ها عدم تمایل به بررسی مجدد مقاله را اعلام کرده باشند. هم چنین در صورتی که تنها مشکلات جزیی در مقاله دیده شده باشد، ممکن است ویراستار ژورنال، اقدام به ویرایش مقاله کند.

انواع روشهای پیر ریویو peer review

مجلات مختلف برای ارزیابی کیفیت مقاله، انواع مختلفی از پیر ریویو نظیر نظارت تک نفره، دو سو کور یا بازبینی مجدد پس از انتشار را اتخاذ می کنند. صرف نظر از روش انجام شده، هدف اولیه پیر ریویو peer review، اعتبار سنجی مقاله و اطمینان از این نکته است که محتوای منتشر شده تأثیر جهانی دارد.

روش یکسو کور (Single blind)

روشی که در آن داور از مشخصات نویسنده اطلاع دارد. این روش رایج ترین مدل ارزیابی در میان ژورنال های علمی است.

  • مزایا:

در این روش، داوری بدون نگرانی نسبت به انتقاد نگارنده مقاله صورت می گیرد.

در بسیاری از موارد، آگاهی از سوابق علمی نویسنده ی مقاله به داوری و ارزیابی صحیح و اصولی مقاله کمک می کند.

معایب:

دخالت نظرات شخصی یا مغرضانه داور.

روش دوسو کور (Double blind)

در این روش، داوران و نویسندگان از هویت یک دیگر بی اطلاع هستند، این روش بیشتر در ارزیابی تخصصی مقالات علوم اجتماعی و عوم انسانی رایج می باشد.

  • مزایا:

ارزیابی منصفانه و به دور از قضاوت و تعصبات صورت می گیرد.

نویسندگان و داوران در برابر انتقادات یک دیگر قرار نمی گیرند.

  • معایب:

ممکن است نتوانیم ناشناس بودن نویسنده را تضمین کنیم و نویسنده با توجه به زمینه تحقیقات، منابع و سبک نوشتن قابل شناسایی باشد.

در بسیاری از موارد آگاهی از هویت نویسندگان بررسی سرقت ادبی یا موارد مشکوک در مقاله را راحت تر می کند.

روش داوری باز (Open review)

در این روش نویسندگان و داوران از هویت یک دیگر مطلع هستند. این روش در برخی ژورنال ها استفاده می شود. در این روش ممکن است انتشار مقاله نهایی به همراه هویت هر داور و نظراتش منتشر گردد.

  • مزایا:

شفافیت در این روش حس پاسخگویی و احساس مسئولیت را در بین داوران تقویت می کند. این روش به طور کلی منجر به بالا رفتن سطح کیفیت مقالات خواهد شد.

با توجه به این که هویت داوران به همراه مقالات منتشر می گردد، آن ها تلاش بیشتری جهت ارزیابی کامل و دقیق مقالات از خود نشان می دهند.

  • معایب:

برخی از داوران ممکن است حاضر به همکاری با یک ژورنال با سیستم باز نباشند. دلیل این امر نگرانی راجع به اطلاع یافتن دیگران از نظرات و ارزیابی هایشان است.

بعضی داوران در جوامع تحقیقاتی کوچک تر و برخی مناطق جهان ترجیح می دهند مقالات پژوهش گران ارشد را مورد ارزیابی قرار ندهند.

مشکلات سیستم پیر ریویو peer review

سیستم پیر ریویو peer review میتواند مشکلاتی داشته باشد. از جمله این مشکلات می توان به تاخیر در تصمیم گیری و داوری مجلات، سوگیری داوری، دزدی علمی اشاره کرد. این احتمال وجود دارد که داوری مقاله ارسال شده را رد کند و بعد از رد کردن مقاله ، خود ایده اصلی مقاله را گرفته و آن را انتشار نماید؛ یا اینکه داوران مقاله احتمال دارد در تصمیم های خود بر اساس دانشگاه، و یا هرچیز حساس دیگری که در مقاله درج شده باشد سوگیری نشان دهند.

با این حال، باید این امر را بپذیریم که سیستم پیر ریویو peer review در انجام داوری مقالات موفق عمل کرده است و باعث شده است تا کیفیت علمی مقالات و ژورنالها نیز به این جهت افزایش یابد و درصد بسیاری از مجلات موجود در دنیا از این سیستم داوری استفاده می کنند.

140 بازدید | 0 دیدگاه
اشتراک گذاری
« فرم ارسال سفارش »
« فرم ارسال سفارش »
خدمات مورد نیازتان را انتخاب کنید
  • فایل پیوست ضروری نیست.
  • فقط فایل های PDF، ورد، فشرده و فرمت های رایج عکس قابل ارسال هستند.
041 3325 0787
0914 972 4522
sina.pub@gmail.com
041 3325 0787
0914 972 4522
sina.pub@gmail.com
  • فایل پیوست ضروری نیست.
  • فقط فایل های PDF، ورد، فشرده و فرمت های رایج عکس قابل ارسال هستند.
ارسال سفارش