آموزش پایان نامه طراحی پرسشنامه برای پایان نامه

طراحی پرسشنامه برای پایان نامه

پنجشنبه ، 24 خرداد 1397
پرسشنامه در پایان نامه اصولا مجموعه ای از سئوالات کتبی است که مبنی بر گزینه های مشخصی طراحی شده است که پاسخ دهنده آنها را جواب می دهد یا جواب خود را درآنها می نویسد.
طراحی پرسشنامه برای پایان نامه

پرسش نامه یک مقاله يا پايان نامه به دو صورت است:

1)  نوع اول پرسش نامه "استاندارد" است. این نوع پرسش نامه قبلا توسط محققان صوت گرفته است و به گونه ای استاندارد در دسترس همه قرار دارد.

زمانیکه ابزار گردآوری داده ها آزمون یا پرسشنامه ( استاندارد یا محقق ساخته) است، مشخصات کامل روان سنجی از جمله روایی، پایایی و شیوه اجرا و نمره گذاری نوشته می شود.

ملاک روایی : بر این امر دلالت دارد که شیوه یا ابزار جمع آوری داده ها، به درستی آنچه که قرار است بسنجد، می سنجد. به عبارت دیگر:
آیا روش یا ابزار سنجش برای هدف مورد نظر کارایی دارد ؟
ملاک پایایی: درباره اینکه شیوه یا ابزار جمع آوری داده ها تا چه حد داده های دقیق و موثق را استخراج می کند و یا ابزار جمع آوری داده ها تا چه حد نتایج همسان به دست می دهد، اطلاعاتی را فراهم می کند. هریک از فنون یادشده، روش هایی دارند که با جزییات بیشتر به دانشجویان مشاوره داده می شود. ما توصیه می کنیم برای اینکه یک تحقیق وپایان نامه مبتنی بر روش علمی داشته باشید باید ابزار درست انتخاب یا تهیه کنید وابزار تحقیق خود راازلحاظ علمی به اثبات برسانید دراین زمینه حضور یک مشاور همراه می تواند یاری رسان شما دراین مرحله از تحقیق تان باشد.

2) نوع دوم : از پرسشنامه ها، پرسش نامه های "خود ساخته" است. در این نوع پرسش نامه، حالت استانداردی وجود ندارد. خود محقق می تواند بدون در نظر گرفتن ملاک روایی و پایایی یک تحقیق اقدام به پرسش کند. محقق در این پرسش نامه ها هم می تواند از نو سوالات را طراحی کند و هم می تواند تلفیقی از چند پرسش نامه استاندارد به کار ببرد.

مراحل ساخت و طراحی پرسشنامه برای پایان نامه

  • تعیین هدف

اولین قدم در اجرای زمینه یابی پرسشنامه ای، تهیه فهرستی از هدف هایی است که پژوهشگر قصد دارد به کمک پرسشنامه به آنها برسد. تهیه و تنظیم پرسشنامه قبل از داشتن درک روشنی از آنچه که باید حاصل شود، تقریباً ناممکن است. تا زمانی که به شکل دقیق روشن نکنیم که به چه نوع اطلاعاتی نیاز داریم، با این اطلاعات چه کارهایی می توانیم انجام دهیم و چگونه هر سؤالی در پرسشنامه در رسیدن به این هدف به ما کمک می کند، قادر به طراحی پرسشنامه مناسب برای سؤال تحقیقی خود نخواهیم بود.

در طراحی پرسشنامه برای پایان نامه لازم است که روشهای تجزیه و تحلیل اطلاعاتی که از اجرای پرسشنامه جمع آوری می شوند، مورد توجه قرار گیرند.

  • بیان مسئله

هدف زمینه یابی پرسشنامه ای، توصیف رفتار، طرز فکر، احساس ویژه یا آزمون رابطه بین دو یا چند متغیر است. پژوهشگر ممکن است به توصیف یک موضوع علاقه مند باشد. یا ممکن است به آزمون رابطه بین دو یا چند متغیر علاقه مند باشد.

پژوهشگر باید مسئله خود را به طور روشن و واضح طرح کند تا بتواند سوالاتی متناسب با مسئله خود، تدوین کند.

  • تعیین جامعه و انتخاب نمونه

تعیین جامعه در بیشتر موارد بر نکاتی همچون اهمیت موضوع، قابلیت تعمیم ­پذیری، علاقۀ پژوهشگر و موجود بودن منابع، مبتنی است. جامعۀ مورد نظر ممکن است شهرک، شهر، استان، کشور، منطقۀ آموزشی، واحد نظامی یا زیرگروهی از واحدهای ذکر شده نظیر گروه­های قومی، مذهبی، سِنی و شغلی باشد. همچنین باید به انتخاب نمونه ای از جامعه که معرف و نماینده واقعی آن باشد اقدام شود. در واقع بایستی جامعه پژوهش به دقت مشخص شده باشد تا بتوان سوالات متناسب با آن جامعه را طراحی و تدوین کرد.

  • تنظیم پرسشنامه

بیشتر پرسشنامه ها حاوی مطالبی هستند که به منظور اندازه­گیری متغیرهای وابسته و مستقل و ویژگی­های مورد نیاز، تهیه و تدوین می­شوند. دستورالعمل­هایی وجود دارد که رعایت آنها در تنظیم پرسشنامه الزامی است. این دستورالعمل­ها عبارتند از:

۱) در طراحی پرسشنامه، سؤال­های پرسشنامه باید ساده، روشن و دقیق باشد. این سؤال­ها نباید به دشواری سؤالات مصاحبه باشند زیرا هنگام پاسخگویی به آنهاکسی جهت تعریف و توضیح حضور ندارد.

۲) در طراحی پرسشنامه برای پایان نامه سوالات را به صورت پاسخ بسته بنویسید و بهتر است تعداد سؤال­های پاسخ باز به حداقل ممکن برسد. امکان دارد پاسخ-هایی که به سؤال­های باز داده می­شوند، ناتمام و بی ­ربط باشند. ناخوانایی و غلط­های املایی نیز بر مشکلات طبقه­ بندی و تفسیر پاسخ­های باز می­افزایند.

۳) به صورت اضافی و به خاطر جلوگیری از اشتباه، از سؤال­های گزیده استفاده کنید. سؤال­های گزیده به پرسش­هایی گفته می­شوند که گروه معینی از پاسخ­ دهندگان به آنها پاسخ می­دهند. برای مثال با مطرح کردن سؤالی دربارۀ وضعیت تأهل در پرسشنامه می­توان پاسخ­ دهندگان متأهل را شناسایی کرد و سپس پرسش­های مربوط به فرزند یا فرزندان و همسر را برای آنها مطرح کرد. هر سؤال گزیده به راهنمایی خاص خود نیاز دارد.

۴) سؤال­های مربوط به گذشته را در یک محدودۀ زمانی مشخص مطرح کنید. در صورتی که قصد دارید دربارۀ رفتار گذشته افراد، اطلاعاتی کسب کنید، زمان مورد نظر را مشخص کنید. برای مثال این سؤال که «چند بار مرتکب تخلفات راهنمایی و رانندگی شده ­اید؟» بسیار مبهم است. عدم وجود محدودۀ زمانی مشخص در چنین سؤالاتی موجب می­شود که افراد، پاسخ­های خود را به زمان­های متفاوتی نسبت دهند. لذا اطلاعات به دست آمده در بهترین حالت فاقد انسجام و در بدترین شرایط به قدری مبهم ­اند که نمی­توان بر اساس آنها دست به تحلیل زد. محدوده ­های زمانی که در چنین سؤالاتی به کار می­روند، عبارتند از: «در پنج سال گذشته»، «در سال گذشته»، «در ماه گذشته»، و یا اینکه اساساً سؤال کرد «چه موقع؟». برای اندازه­ گیری تعداد دفعاتی که رفتار اتفاق افتاده است، اغلب محدودۀ زمانی کوتاه مناسب­تر است، زیرا پاسخ ­دهندگان نمی­توانند وقوع رفتارهای خود را در زمان­های طولانی به یاد آورند. از طرف دیگر، رفتارهایی که وقوع آنها مستمر نیست، به طور کلی محدودۀ زمانی طولانی­تری دارند. به این ترتیب، پرسش در مورد تعدا دفعات مطالعۀ دانشجویان برای آمادگی شرکت در امتحان در محدودۀ زمانی کوتاه­تری قرار می­گیرد. در عوض، پرسش دربارۀ عدم موفقیت در امتحان چنانچه صورت گرفته باشد باید در طول زمان بلندتری مطرح شود.

5) برای سؤال­ های حساس، چارچوب مناسبی فراهم سازید.گاهی اوقات پرسش­هایی مطرح می­شوند که ممکن است مغایر عقیده، باور، نگرش یا مکاتب فکری پاسخ­دهنده باشند. طرح این­گونه سؤال­ها، بدون مقدمه و توضیح مناسب، می­تواند مخالفت پاسخ­دهندگان را برانگیزد. در چنین شرایطی پژوهشگر باید مسائل و مشکلات احتمالی را پیش ­بینی کند و به حل آنها بپردازد.

۶) تعدادی از سؤال­های پرسشنامه را به ویژگی­های جمعیتی و فردی اختصاص دهید. این نوع سؤالها که بر مشخصات فردی تأکید دارند، در طراحی پرسشنامه ­ها مطرح می­شوند. این پرسش­ها از مواردی به این شرح تشکیل شده­ اند: جنس، سن، وضعیت ازدواج، قوم و نژاد، تحصیلات، شغل، درآمد و گاهی اوقات مذهب، نوع مالکیت محل مسکونی، ترکیب خانوادگی. پیشنهاد می­شود که علاوه بر سؤال­هایی دربارۀ ویژگی­های عمومی، چارچوب استانداردی نیز به کار رود تا بتوان به دقت بین نتایج پژوهش به مقایسه دست زد. البته باید توجه داشت که این امر همیشه امکان­پذیر نیست، زیرا برخی از پژوهشگران به اطلاعات مفصل­ تری دربارۀ نکات جمعیتی نیاز دارند و به اطلاعاتی که به چارچوبی استاندارد محدود شده ­اند، قناعت نمی ­کنند.

۷) سؤال­های پرسشنامه باید یکی از جنبه­ های هدف یا فرضیۀ صورت­ بندی شده را اندازه ­گیری کند. ممکن است تا کنون پرسشنامه ­های زیادی را ملاحظه کرده باشید که با شتاب و عجله تهیه و تنظیم شده ­اند و از نظر اندازه­ گیری هیچ­گونه هدفی را دنبال نمی­کنند. این­گونه پرسشنامه­ ها نه تنها موجب کسب اطلاعات مورد نیاز نمی­شوند، بلکه ممکن است در پاسخ­ دهنده نگرشی منفی در مورد پرسشنامه به وجود آورند. به منظور  تنظیم و طراحی پرسشنامه ­ای مفید و مناسب، باید هر یک از سؤال­های پرسشنامه، هدفی را اندازه ­گیری کند. به عبارت دیگر، سؤال­ها باید به شیوه­ای تهیه و تنظیم شوند که به کمک آنها بتوان اطلاعات لازم را برای پاسخ دادن به سؤال­ های تحقیقی یا آزمون فرضیه­ های صورت­بندی شده، جمع­ آوری کرد.

۸) سؤال­های پرسشنامه را با توجه به موضوع پژوهش و خصوصیات جامعه ­ای که پرسشنامه در آن اجرا می­شود، تعیین کنید. نظم و ترتیبی که سؤال­های پرسشنامه بر اساس آن طرح می­شود متفاوت است، ولی در اینکه جای هر سؤال کجا باید باشد، اتفاق نظری وجود ندارد. بعضی ترجیح می­دهند که نکات مربوط به ویژگی­های فردی و خانوادگی در آغاز پرسشنامه قرار گیرند و سؤال­ های حساس در آخر آن آورده شوند. در حالی که برخی دیگر عکس این عمل را ترجیح می­دهند. در واقع این پژوهشگر است که باید با توجه به بینشی که در مورد موضوع و جامعۀ پژوهشی خود دارد، جای هر سؤال یا نظم و ترتیب سؤال­ها را تعیین کند. چنانچه موضوع اهمیت قابل توجهی داشته باشد و از حساسیت ویژه ­ای برخوردار باشد، بهترین شیوه این است که پرسش­های مربوط به موضوع اصلی را در ابتدا بیاوریم تا بالاترین نسبت پاسخ­ دهی را به دست آوریم. چنانچه موضوع از حساسیت خاصی برخوردار نباشد، بهتر است پرسشنامه را با سؤال­های مربوط به ویژگی­های فردی، خانوادگی و اقتصادی آغاز کنیم تا با جلب توجه پاسخ ­دهنده به آنها بهتر بتوانیم در پایان به پرسش­های حساس­ تر بپردازیم.

۹) صفحۀ اول پرسشنامه را به نحوۀ پاسخ­گویی به سؤال­ها اختصاص دهید. در این صفحه ذکر کنید که پرسشنامۀ مورد بحث چند قسمت را دربرمی­گیرد و خصوصیات هر قسمت را شرح دهید. از پاسخ­دهندگان بخواهید که پاسخ مناسب را با چه نوع علامتی مشخص کنند: کشیدن علامت یا دایره، پر کردن مربع مربوطه و…

طرح پرسشنامه

پرسشنامه و نامۀ پیوست آن، منبع اصلی اطلاعاتی است که پاسخ­ دهندگان به آن مراجعه می­کنند و سرانجام تصمیم می­گیرند که به سؤال­های آن پاسخ دهند یا خیر. توصیه های زیر که بر اساس تجربه و تحقیق به دست آمده­ اند، درتهیه و طراحی پرسشنامه برای پایان نامه به شما کمک می­کنند.

  • پرسشنامه را جذاب کنید، برای رسیدن به این هدف پرسشنامه را چاپ کنید.
  • صفحه ­های پرسشنامه را شماره ­بندی کنید.
  • سؤال­های پرسشنامه را تا حد امکان به شکل ساده تهیه کنید، به نحوی که پاسخ­گویی به آنها آسان شود.
  • در ابتدا و انتهای پرسشنامه نام، نام­ خانوادگی و آدرسی را که پرسشنامه پس از اتمام باید به انجا فرستاده شود ذکر کنید.
  • نحوۀ پاسخ­گویی به سؤال­ها را خیلی ساده و با حروف دُرشت ذکر کنید.
  • درابتدای هر نوع سؤال، یک مثال مطرح کنید و نحوۀ پاسخ­گویی به ان را مشخص کنید.
  • سؤال­های پرسشنامه را بر اساس نظمی منطقی (موضوعی، توالی زمانی، شکل سؤال­ها) مرتب کنید.
  • در ابتدای پرسشنامه سؤال­هایی را مطرح کنید که جالب هستند و در عین حال مخاطراتی برای
  • پاسخ ­دهنده به همراه ندارند.
  • در طراحی پرسشنامه­ هایی که خیلی طولانی هستند، سؤال­های مهم را در آخر پرسشنامه قرار ندهید.
  • از به کار بردن کلمه­ هایی که پاسخ ­دهندگان نسبت به آنها حساس هستند، خودداری کنید. به عنوان مثال از کلمه ­هایی که پاسخ ­دهنده با مشاهده آنها احساس شرمندگی می­کند، (مثل پرسشنامه مخصوص معتادان، بزهکاران، زندانیان یا دانش ­آموزان متقلب) استفاده نکنید.
  • در هر سؤال، اطلاعات را به صورت کامل بیان کنید، به نحوی که سؤال برای پاسخ­ دهنده معنادار باشد. درجۀ پاسخ­گویی به سؤال­هایی که جالب و به اندازۀ کافی روشن باشد، زیادتر است.
  • طول پرسشنامه بر دقت پاسخ­گویی تأثیر دارد. بنابراین در صورت امکان پرسشنامه را مختصر کنید. به عبارت دیگر در پرسشنامه­ ها فقط سؤال­هایی را مطرح کنید که در جهت رسیدن به هدف­های پژوهش هستند.
1313 بازدید | 0 دیدگاه
اشتراک گذاری
ثبت دیدگاه

بحث های داغ
« فرم ارسال سفارش »
« فرم ارسال سفارش »
خدمات مورد نیازتان را انتخاب کنید
  • فایل پیوست ضروری نیست.
  • فقط فایل های PDF، ورد، فشرده و فرمت های رایج عکس قابل ارسال هستند.
041 3325 0787
0914 972 4522
pub.sina@gmail.com
041 3325 0787
0914 972 4522
pub.sina@gmail.com
  • فایل پیوست ضروری نیست.
  • فقط فایل های PDF، ورد، فشرده و فرمت های رایج عکس قابل ارسال هستند.