نحوه نگارش مقالات علمی پژوهشی

تقریباً تمام مقالات علمی‌پژوهشی از الگوی ساختاری زیر پیروی می‌کنند:

عنوان، نخستین بخش مقاله و اولین عامل جلب توجه داوران و خوانندگان است. عنوان باید:

• کوتاه، دقیق و شفاف باشد

• موضوع و هدف کلی پژوهش را منتقل کند

• از واژه‌های تخصصی و مرتبط استفاده کند

معمولاً تعداد کلمات عنوان بین 4 تا 10 کلمه در نظر گرفته می‌شود.
پس از عنوان، مشخصات نویسندگان شامل نام و نام خانوادگی، مرتبه علمی، وابستگی سازمانی، شهر، کشور، ایمیل و شماره تماس (در صورت نیاز) به ترتیب میزان مشارکت درج می‌شود.

چکیده، خلاصه‌ای فشرده از کل پژوهش است و نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در تصمیم داوران و خوانندگان برای مطالعه کامل مقاله دارد. اغلب خوانندگان ابتدا چکیده را مطالعه می‌کنند؛ بنابراین نگارش صحیح آن اهمیت زیادی دارد.
حجم چکیده معمولاً بین 150 تا 300 کلمه است.

اجزای اصلی چکیده

هر چکیده استاندارد شامل چهار بخش اصلی است:

• هدف: بیان موضوع و هدف پژوهش در 1 تا 2 جمله

• روش تحقیق: معرفی روش مطالعه، نمونه‌ها، ابزارها و شیوه گردآوری داده‌ها

• نتایج: بیان یافته‌های اصلی پژوهش (صرفاً نتایج آماری مهم)

• بحث: اشاره کوتاه به اهمیت، کاربرد و پیامدهای نتایج

نکات مهم در نگارش چکیده

• از به‌کاربردن نمودار، جدول و علائم اختصاری خودداری شود

• منبع یا رفرنس در چکیده ذکر نشود

• از کلمات کلیدی و اصطلاحات مهم استفاده گردد

• اعداد به‌صورت عددی نوشته شوند، نه حروف

• افعال ترجیحاً در زمان گذشته (ماضی بعید) به‌کار روند

کلمات کلیدی، واژگانی هستند که محور اصلی مقاله بر اساس آن‌ها شکل گرفته است و نقش مهمی در نمایه‌سازی و بازیابی مقاله دارند. این کلمات باید:

• تخصصی و دقیق باشند

• از واژه‌های کلی و مبهم پرهیز شود

• معمولاً بین 3 تا 6 کلمه انتخاب گردند

مقدمه باید زمینه پژوهش را فراهم کرده و خواننده را به مسئله تحقیق هدایت کند. یک مقدمه استاندارد شامل موارد زیر است:

• بیان مسئله و تعریف دقیق آن

• اهمیت و ضرورت انجام پژوهش

• پیامدهای تداوم مسئله

• مرور کوتاه مطالعات مرتبط

• بیان هدف یا اهداف پژوهش

مقدمه معمولاً 1 تا 2 صفحه است و باید روان، منسجم و هدفمند نوشته شود.

این بخش هسته اصلی مقاله محسوب می‌شود و باید به‌گونه‌ای نوشته شود که پژوهش شما قابل تکرار باشد. در این قسمت باید به‌طور دقیق موارد زیر بیان گردد:

• نوع مطالعه

• تعداد، جنس و ویژگی‌های نمونه‌ها

• ابزارها و مواد مورد استفاده

• مراحل اجرای پژوهش

• نحوه اعمال متغیر مستقل بر متغیر وابسته

• روش‌های تحلیل آماری (بدون ذکر نام نرم‌افزار)

در بخش نتایج، یافته‌های پژوهش به‌صورت شفاف، دقیق و خلاصه ارائه می‌شود. نکات مهم این بخش:

• نتایج به زبان ساده و علمی بیان شوند

• از تکرار داده‌ها پرهیز گردد

• به‌جای اعداد طولانی، از میانگین و شاخص‌های اصلی استفاده شود

• هر آزمون آماری به‌صورت مختصر توضیح داده شود

این بخش از دشوارترین بخش‌های مقاله علمی‌پژوهشی است و نیاز به تحلیل عمیق دارد. در نگارش این قسمت بهتر است موارد زیر رعایت شود:

• خلاصه مهم‌ترین یافته‌ها (حداکثر یک پاراگراف)

• مقایسه نتایج با پژوهش‌های مشابه پیشین

• تبیین کاربردهای علمی و عملی یافته‌ها

• بررسی محدودیت‌ها و مشکلات پژوهش

• ارائه پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده

در پایان مقاله، تمامی منابع و آثاری که در متن از آن‌ها استفاده شده است باید به‌طور کامل و دقیق ذکر شوند. شیوه ارجاع‌دهی باید مطابق با فرمت مجله (APA، Vancouver و …) باشد.