تفاوت مجلات ISI و ISC

انتخاب مجله مناسب برای چاپ مقاله یکی از مهم‌ترین مراحل انتشار یک پژوهش علمی است. پژوهشگران هنگام انتخاب ژورنال ممکن است با اصطلاحاتی مانند ISI، Web of Science، ISC و Scopus مواجه شوند و این سؤال برایشان ایجاد شود که این پایگاه‌ها و مجلات چه تفاوتی با یکدیگر دارند و چاپ مقاله در هرکدام چه ارزش و جایگاهی دارد. به‌خصوص دو اصطلاح ISI و ISC گاهی به اشتباه به‌عنوان دو نوع مجله در نظر گرفته می‌شوند، در حالی که هرکدام به یک نظام نمایه‌سازی و ارزیابی نشریات علمی مربوط هستند.

ISI در گذشته نام مؤسسه‌ای بود که برای نمایه‌سازی و ارزیابی نشریات علمی شناخته می‌شد و امروزه اطلاعات مربوط به بسیاری از مجلات معتبر در مجموعه Web of Science مدیریت می‌شود. از سوی دیگر، ISC یا Islamic World Science Citation Center یک پایگاه استنادی و ارزیابی علمی است که با هدف نمایه‌سازی و ارزیابی تولیدات علمی کشورهای اسلامی ایجاد شده است.

تفاوت میان مجلات ISI و ISC تنها به نام پایگاه محدود نمی‌شود؛ بلکه در دامنه پوشش، معیارهای نمایه‌سازی، جامعه هدف، شاخص‌های ارزیابی، اعتبار بین‌المللی و کاربرد مقاله در موقعیت‌های مختلف دانشگاهی نیز تفاوت‌هایی وجود دارد. البته نمی‌توان صرفاً بر اساس عنوان ISI یا ISC درباره کیفیت یک مقاله قضاوت کرد؛ زیرا هر مجله باید بر اساس وضعیت نمایه‌سازی فعلی، حوزه تخصصی، کیفیت داوری، ناشر و شاخص‌های استنادی بررسی شود.

در این مقاله، تفاوت مجلات ISI و ISC را از جنبه‌های مختلف بررسی می‌کنیم تا پژوهشگران بتوانند هنگام انتخاب ژورنال، تصمیم آگاهانه‌تری داشته باشند.

اصطلاح ISI مخفف Institute for Scientific Information است. این مؤسسه در زمینه نمایه‌سازی و تحلیل استنادی مقالات و مجلات علمی فعالیت می‌کرد و بعدها ساختار آن در مجموعه Web of Science قرار گرفت. به همین دلیل، امروزه وقتی در فضای دانشگاهی از «مقاله ISI» یا «مجله ISI» صحبت می‌شود، معمولاً منظور مقاله‌ای است که در مجله‌ای نمایه‌شده در مجموعه Web of Science منتشر شده باشد.

مجلات موجود در Web of Science بر اساس معیارهای مشخصی ارزیابی می‌شوند و همه مجلات علمی صرفاً با ادعای نمایه‌شدن نمی‌توانند در این پایگاه قرار بگیرند. بنابراین هنگام بررسی یک ژورنال باید وضعیت واقعی آن در پایگاه مربوطه بررسی شود.

برخی از مجلات نمایه‌شده در Web of Science دارای شاخص‌های استنادی مختلفی هستند و ممکن است در ارزیابی‌های دانشگاهی، پژوهشی و بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرند. با این حال، همه مجلات نمایه‌شده در Web of Science از نظر شاخص‌ها و جایگاه دقیق یکسان نیستند.

📌 بنابراین بهتر است به جای استفاده کلی از عبارت «مجله ISI»، نام دقیق نمایه، وضعیت فعلی ژورنال و شاخص‌های آن بررسی شود.

تفاوت این دو را می‌توان در چند بخش اصلی بررسی کرد:

⚠️ نکته مهم: عنوان ISI یا ISC به‌تنهایی برای سنجش کیفیت یک مجله کافی نیست. برای انتخاب ژورنال باید وضعیت فعلی نمایه، حوزه موضوعی، ناشر، فرآیند داوری و شاخص‌های استنادی آن بررسی شود.

یکی از پرتکرارترین پرسش‌ها این است که آیا ISI معتبرتر از ISC است؟ پاسخ به این سؤال به هدف پژوهشگر و معیار ارزیابی موردنظر بستگی دارد.

Web of Science یک نظام نمایه‌سازی و استنادی بین‌المللی است و مجلات موجود در آن برای مخاطبان و پژوهشگران بین‌المللی قابل مشاهده هستند. ISC نیز یک پایگاه استنادی علمی با تمرکز ویژه بر کشورهای اسلامی است.

از طرف دیگر، در ارزیابی‌های دانشگاهی ممکن است سازمان یا دانشگاه مشخصی برای مقاله‌های نمایه‌شده در هر پایگاه، ضوابط متفاوتی داشته باشد. بنابراین اگر مقاله برای ارتقای شغلی، دفاع از رساله، مصاحبه دکتری، امتیاز پژوهشی یا اهداف دانشگاهی مورد نیاز است، بهتر است پیش از ارسال مقاله، آیین‌نامه همان دانشگاه یا سازمان بررسی شود.

🎓 به همین دلیل نمی‌توان یک پاسخ ثابت برای همه پژوهشگران ارائه کرد؛ زیرا ارزش یک مقاله ممکن است بر اساس هدف انتشار و مقررات نهاد ارزیاب متفاوت باشد.

انتخاب میان مجله نمایه‌شده در Web of Science و مجله نمایه‌شده در ISC باید بر اساس هدف پژوهشگر و شرایط مقاله انجام شود.

اگر هدف شما انتشار پژوهش در یک نشریه با مخاطبان گسترده بین‌المللی است، بررسی مجلات مناسب در Web of Science می‌تواند یکی از گزینه‌های شما باشد. در مقابل، اگر دانشگاه یا سازمان موردنظر شما مجلات ISC را برای هدف مشخصی می‌پذیرد، این دسته از مجلات نیز می‌توانند گزینه قابل بررسی باشند.

🔎 قبل از ارسال مقاله بهتر است موارد زیر بررسی شود:

• حوزه تخصصی مجله با موضوع مقاله مطابقت داشته باشد.

• وضعیت نمایه‌سازی مجله در پایگاه اصلی بررسی شود.

• آخرین وضعیت مجله در سال جاری بررسی شود.

• ناشر و وب‌سایت رسمی ژورنال بررسی شود.

• فرآیند داوری و زمان تقریبی بررسی مقاله مشخص باشد.

• هزینه‌های احتمالی انتشار بررسی شود.

• قوانین دانشگاه یا سازمان مقصد درباره پذیرش مجله مطالعه شود.

• از معتبر بودن اطلاعات مربوط به نمایه‌سازی اطمینان حاصل شود.

  

مجلات ISI و ISC دو گروه کاملاً یکسان نیستند و به دو نظام نمایه‌سازی و استنادی متفاوت مربوط می‌شوند. Web of Science یک پایگاه بین‌المللی است که نشریات علمی مختلفی را نمایه می‌کند، در حالی که ISC با تمرکز ویژه بر تولیدات علمی کشورهای اسلامی فعالیت دارد.

مهم‌ترین تفاوت میان این دو را می‌توان در پایگاه نمایه‌سازی، گستره جغرافیایی، نظام ارزیابی و کاربردهای پژوهشی مشاهده کرد. با این حال، برای انتخاب مجله نباید تنها به عنوان ISI یا ISC توجه کرد؛ بلکه باید وضعیت فعلی نمایه، حوزه تخصصی، ناشر، کیفیت داوری، شاخص‌های استنادی و مقررات دانشگاه یا سازمان مقصد نیز بررسی شود.

🎯 در نهایت، بهترین مجله برای یک پژوهشگر، مجله‌ای است که علاوه بر نمایه معتبر، با موضوع مقاله، هدف انتشار و الزامات محل ارائه مقاله مطابقت داشته باشد.