یکی از ابزارهایی که به وسیله آن به گسترش علم کمک میشود، نگارش مقاله و چاپ آن است.برای نگارش و انجام مقاله علمی باید اصول و قواعد خاصی را رعایت کرد و از روشهای رایج در مجامع علمی استفاده کرد.به همین منظور در این مقاله سعی کرده ایم ترتیب نگارش مقاله را توضیح دهیم.
تحقيقي كه يك محقق انجام ميدهد از اهميت زيادي برخوردار است و ممكن است تعداد زيادي از افراد آن را مطالعه كنند. روي اين اصل مقاله اي كه از كار محقق منتشر ميشود بايد به شكل قابل قبول و منطقي تنظيم و همه استانداردهاي لازم در آن رعايت شود. به عبارت ديگر يك مقاله علمي ره آورد تجربه و تمرين در سازماندهي فكري است . به اين معني كه نويسنده ی مقاله مي آموزد تا نتايج پژوهشهاي خود را به شكل منظم (سيستماتيك) طبقه بندي كند و به ساده ترين روش بيان كند .به طور کلی هر مقاله پژوهشی شامل اجزای اصلی زیر است:
عنوان مقاله
عنوان مناسب ، بايد اطلاعاتي در مورد محتواي مقاله در دسترس خوانندگان قرار دهد به عبارتي بايد مفهوم اصلي پژوهش را نشان دهد و به طور خلاصه مضمون اصلي پژوهش و متغيرهاي اصلي و رابطه آنها را با هم مشخص كند .
عنوان مقاله بايد كوتاه ، دقيق ، رسا و جذاب باشــد . عنوان بايد به گونه اي انتخاب شــود كه نظر خوانندگاني را كه ابتدا فهرست مطالب را مرور ميكنند جذب و جلب نمايد . از عباراتي چون «بررسي هاي انجام شده بر ...» يا «مطالعه ...» و غيره استفاده نگردد . بعضي مجلات يا ويراستاران تعداد كلمات يا حروف مورد استفاده در عنوان مقاله را بـسيار محدود ساخته اند (براي مثال 10 كلمه يا كمتر).
در صفحه عنوان مقاله به دنبال عنوان پژوهش نام مؤلف يا مؤلفان ذكر ميشود و در سطر زير آن نام مؤسسه ، بخش ، دانشكده يا دانشگاهي كه هر يك از مؤلفان يا پژوهشگران در آن مشغول به كار هستند ، درج ميشود.
ترتيب قرار گرفتن نام مؤلفان به دنبال يكديگر بايد متناسب با ميزان همكاري آنان در انجام پژوهش باشد . يعني ابتدا نام كسي كه بيشتر از همه در اجراي پژوهش نقش داشته ذكر ميشود ، بعد نام كسي كه از اين لحاظ بعد از نفر اول قرار دارد ... اما اگر ميزان مشاركت همه افراد در اجراي پژوهش يكسان است اسامي آنان به ترتيب حروف الفبا به دنبال هم قرار ميگيرند . در صفحه عنوان مقاله ، بايد عنوان مكرر كه خلاصه شده اي از عنوان اصلي است ، ذكر شــود. اين عنوان در سرصفحات مقاله درج خواهد شد .
نویسندگان و آدرس ها
اسامی نویسندگان و همکارانی که در مطالعه شرکت داشته اند باید بطور کامل ذکر شود. همچنین نویسنده اصلی که مسئول ارتباط با خوانندگان است باید مشخص شده و آدرس کامل و شماره تلفن وی در اختیار خوانندگان قرار گیرد.
چکیده تحقیق
چکیده پس از عنوان بیشتر از سایر بخشهای یک مقاله خوانده میشود و در چکیده قسمت های مختلف مقاله شامل مقدمه، اهداف، روشها و نتایج تحقیقق بصورت خلاصه ذکر می شود. متن بسیاری از مقاله ها به طور کامل در دسترس ما نیست و گاهی فرصت برای خواندن تمام مقاله نداریم و از این رو چکیده مقاله اهمیت زیادی دارد. در اکثر مجلات تعداد کلمات چکیده 150 تا 250 کلمه محدود است.
در مجلات علمي چكيده و خلاصه مشابه يكديگرند ، هر چند معناي آنها در فرهنگ لغات با يكديگر متفاوت است . مجلات يكي از دو نام را بر ميگزينند. در آغاز مقاله پژوهشي خلاصه اي بسيار فشرده از مراحل و نتايج پژوهش آورده ميشود . چكيده به خواننده كمك ميكند تا به سرعت از محتواي مقاله آگاه شود . اغلب خوانندگان ابتدا چكيده يك مقاله را مطالعه ميكنند و بر اساس برداشتهاي خود تصميم به مطالعه مقاله ميگيرند . به عبارت ديگر ، خلاصه به مانند ويترين هر مقاله عمل ميكند . بنابراين سعي كنيد چكيده را گيرا بنويسيد و نكات اصلي پژوهش را در آن منظور كنيد . چكيـده بايـد يافتـه هـاي مهـم پـژوهش را بـه طـور خلاصـه ارائـه دهـد و هر چند كوتاه اسـت امـا بايـد متضمن نكات اصلي باشد . براي تهيه چکیده بايد ضوابط هر مجله را رعايت كنيد.
واژگان کلیدی
بهترین عبارت برای انتخاب وازگان کلیدی، عبارتی است که در قدم اول به عنوان مقاله شما مرتبط باشند و در قدم دوم عباراتی باشند که سایر پژوهشگران برای جستجوی مقاله از آنها به وفور استفاده میکنند.برای نوشتن کلید واژگان یک مقاله حتماً به دستورالعمل معرفی شده توسط مجله دقت کنید. به طور معمول تعداد این واژه ها حدود 6-5 کلمه در نظر گرفته می شود.
بايد اطمينان حاصل كنيد كه اين واژه ها تا حد امكان اختصاصي باشند تا خوانندگان مقاله به خوبي بتوانند بر آن تمركز يابند. از ارائه عناوين كلي خودداري كنيد .
مقدمه
مقدمه يكي از بخشهاي يك مقاله علمي است كه همچون دريچهاي، خواننده را از دنياي بيرون به دنياي درون مقاله ميبرد و در حكم نقشه راه براي خواندن كل مقاله مي باشد. هدف اصلي از بيان مقدمه پاسخ به اين سوال است كه «چرا پژوهش انجام شده است».
مقدمه یک مقاله پژوهشی ضمن بیان مسئله و تشریح موضوع به آن مسئله پاسخ میدهد که ارزش مطالعه حاضر برای انجام آن چه بوده است. در حقیقت با مطالعه مقدمه یک مقاله پژوهشی، خواننده با مسئله تحقیق آشنا شده و ضرورت انجام پژوهش را درک میکند. متن مقدمه باید روان باشد و حتی الامکان به صورت خلاصه و حداکثردر 2 صفحه تایپ شود.
مبانی نظری تحقیق
در بخش مبانی نظری، بهمنظور روشنگری مفاهیم نظری و هویت مفهوم، با برشمردن ویژگیها و ابعاد آن ، تعاریف و تاریخچه موضوع تحقیق اقدام به ارائه این بخش مینمایید. بدین نحو که مفاهیم اصلی و بنیادی مربوط به پژوهش خود را مشخص نموده و با بهرهگیری از آثار و نوشتههای اندیشمندان و نویسندگان مختلف و حتماً با استناد و با رعایت نظمی معقول، به توصیف و تشریح این مفاهیم در چارچوب علمی میپردازید.
نویسنده مقاله باید بر ادبیات تحقیق مسلط بوده و مبانی نظری موضوع تحقیق خود را به طور مختصر ولی کاربردی بیان نماید. مبانی نظری تحقیق باید با استناد و ارجاع علمی آورده شود. یک مقاله خوب باید بخش مبانی نظری قابل قبولی داشته باشد.
روش تحقیق
در این قسمت از مقاله چگونگی و روش انجام پژوهش توضیح داده می شود. همچنین نمونه های مورد بررسی، چگونگی نمونه گیری، جامعه هدف، مراحل اجرائی پژوهش و نحوه تجزیه و تحلیل داده ها ذکر می شود. در این قسمت در مورد تغییر بیشتر بحث شده و روش اندازه گیری و میزان دقت و چگونگی کنترل آنها بیان می شود.
یافته های تحقیق
در مواردی که از روش ها و آزمون های آماری برای بررسی نتایج و تحلیل داده ها استفاده شده باشد، باید نوع آن نیز ذکر شود.
در اين بخش نوع پژوهش براساس هدف و ماهيت معرفي مي شود. همچنين نحوه گردآوري داده ها بيان مي شود. معمولا پژوهش هاي علمي از روش هاي مطالعه ميداني و کتابخانه اي براي گردآوري داده ها و اطلاعات استفاده مي کنند. همينطور جامعه آماري و در صورت لزوم نمونه آماري معرفي مي شوند.استفاده از اعداد، جداول و نمودارها کمک ارزنده ای به ارائه مطلب بطور ساده تر می نماید اما لازم است داده های جداول و نمودارها به طور کامل تشریح شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند. سپس گزاره هاي پژوهش ( فرضيه ها يا سوالات ) ارائه مي گردد. همچنين آزمونهای آماری مورد استفاده و نرم افزار تجزيه و تحليل داده ها نيز معرفي مي شود. به بحث مقدمه ای بر روش تحقیق رجوع کنيد.
بحث و نتیجه گیری
بسیاری از مقالات به دلیل اشکال و اشتباهات بخش «بحث» توسط سردبیران ژورنال رد می شوند. با وجود این که ممکن است داده های مقاله معتبر و جالب توجه باشند، حتی این احتمال نیز وجود دارد که به دلیل تفسیر مبهم و نامفهوم داده ها در بخش «بحث»، مقاله مورد پذیرش قرار نگیرد.
در این قسمت به تفسیر نتایج ارائه شده می پردازیم. همچنین می توان به مقایسه نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر با نتایج سایر مطالعه ها پرداخت و با توجه به مجموعه شواهد نتیجه گیری نمود. در صورت لزوم می توان پیشنهادهایی برای انجام مطالعات بهتر و کامل تر در آینده ارائه داد.
فهرست منابع
در پایان لازم است کلیه منابعی که در تحقیق مورد استفاده قرار گرفته اند، به شیوه ای مطلوب ذکر شوند. شیوه نگارش منابع در نشریات مختلف متفاوت است و بهتر است از راهنمایی این نشریات و شرایط نگارش مقالات کمک بگیریم.