سینا ترجمه
سیناترجمه: برای اینکه بتوانیم یک متن را از زبان مبدا به زبان مقصد ترجمه کنیم باید از روش های ترجمه آگاهی لازم را داشته باشیم
زمانیکه میخواهیم متنی را از یک زبان به زبان دیگر ترجمه کنیم ، هدف رساندن کامل مفهوم است.خیلی از مترجمین تازه کار تصور میکنند که دانستن معنای کلمات و برگرئتندن آن ها به زبان مقصد را ترجمه میگویند.در صورتیکه این یک تصور کاملا اشتباه است.دانستن معنای کلمات فقط یکی از بخش های ترجمه است.هر ترجمه ای بسته به زبان مبدا و مقصد قواعد خاص خود را دارد و برای اینکه بتوانیم ترجمه ای صحیح را از یک متن انجام دهیم باید این قواعد را بطور دقیق رعایت کنیم.
ترجمه متون یکی از مهمترین مهارتهایی است که در دنیای علمی، آموزشی و حتی کسبوکار اهمیت بسیار زیادی دارد. امروزه بسیاری از منابع علمی، مقالات پژوهشی، کتابها و مطالب آموزشی به زبانهای مختلف منتشر میشوند و برای استفاده از آنها نیاز به ترجمه دقیق و صحیح وجود دارد. به همین دلیل آشنایی با روشهای ترجمه یک متن برای دانشجویان، پژوهشگران و مترجمان اهمیت زیادی دارد.
ترجمه تنها جایگزین کردن واژههای یک زبان با واژههای زبان دیگر نیست، بلکه فرآیندی پیچیده است که در آن مترجم باید مفهوم، لحن، ساختار و هدف متن را به درستی درک کند و آن را به زبان مقصد منتقل نماید. اگر مترجم با روشهای مختلف ترجمه آشنا باشد، میتواند بسته به نوع متن و مخاطب، بهترین روش را انتخاب کند و ترجمهای روان و دقیق ارائه دهد.
در ادامه با مهمترین روشهای ترجمه متن و اصولی که مترجمان حرفهای در ترجمه به کار میبرند آشنا میشویم.
شناخت روشهای مختلف ترجمه باعث میشود مترجم بتواند متن را بهتر تحلیل کند و مناسبترین شیوه ترجمه را انتخاب نماید. متون مختلف از نظر ساختار، موضوع و هدف با یکدیگر متفاوت هستند و به همین دلیل ممکن است یک روش ترجمه برای همه آنها مناسب نباشد.
برای مثال ترجمه یک مقاله علمی نیازمند دقت بسیار بالا در انتقال مفاهیم و اصطلاحات تخصصی است، در حالی که ترجمه یک داستان یا متن ادبی بیشتر بر روان بودن و زیبایی متن تمرکز دارد. بنابراین مترجم باید بتواند بسته به نوع متن از روش مناسب استفاده کند.
آشنایی با روشهای ترجمه علاوه بر افزایش کیفیت ترجمه، باعث میشود مترجم بتواند سرعت ترجمه خود را نیز افزایش دهد و درک بهتری از ساختار زبانها داشته باشد.
یکی از سادهترین روشهای ترجمه، ترجمه تحتاللفظی است. در این روش مترجم هر واژه از زبان مبدأ را به معادل آن در زبان مقصد تبدیل میکند و ساختار جمله تقریباً بدون تغییر باقی میماند.
این روش معمولاً در مراحل اولیه یادگیری زبان استفاده میشود و میتواند برای درک ساختار جملات مفید باشد. با این حال در بسیاری از موارد ترجمه تحتاللفظی باعث میشود متن ترجمه شده طبیعی نباشد یا حتی مفهوم اصلی جمله به درستی منتقل نشود.
برای مثال در برخی زبانها ترتیب واژگان در جمله متفاوت است و اگر مترجم بدون توجه به این تفاوتها ترجمه کلمه به کلمه انجام دهد، نتیجه نهایی ممکن است نامفهوم باشد. به همین دلیل این روش بیشتر به عنوان یک روش کمکی در ترجمه مورد استفاده قرار میگیرد.
ترجمه مفهومی یکی از رایجترین روشهای ترجمه در میان مترجمان حرفهای است. در این روش تمرکز اصلی بر انتقال مفهوم و پیام متن است، نه صرفاً ترجمه واژگان.
در ترجمه مفهومی مترجم ابتدا معنای جمله یا پاراگراف را به طور کامل درک میکند و سپس آن را به گونهای در زبان مقصد بیان میکند که برای خواننده طبیعی و قابل فهم باشد. در این روش ممکن است ساختار جمله تغییر کند اما مفهوم اصلی متن حفظ میشود.
این روش در ترجمه متون علمی، آموزشی و بسیاری از متون عمومی بسیار کاربرد دارد زیرا باعث میشود ترجمه روانتر و قابل فهمتر باشد.
ترجمه آزاد روشی است که در آن مترجم آزادی بیشتری برای تغییر ساختار جملات و نحوه بیان دارد. هدف اصلی در این روش انتقال مفهوم کلی متن به زبانی ساده و روان است.
در ترجمه آزاد مترجم میتواند جملات طولانی را کوتاه کند یا برخی عبارات را به شکل متفاوتی بیان کند تا متن برای مخاطب زبان مقصد طبیعیتر باشد. این روش معمولاً در ترجمه متون ادبی، داستانها، مقالات عمومی و متونی که جنبه هنری دارند مورد استفاده قرار میگیرد.
با این حال مترجم باید دقت کند که در ترجمه آزاد، مفهوم اصلی متن تغییر نکند و پیام نویسنده به درستی منتقل شود.
ترجمه معنایی یکی از روشهای مهم ترجمه است که در آن مترجم تلاش میکند تا حد امکان به متن اصلی وفادار بماند. در این روش علاوه بر انتقال مفهوم، لحن و سبک نویسنده نیز اهمیت زیادی دارد.
در ترجمه معنایی مترجم سعی میکند میان دقت در انتقال مفهوم و روان بودن متن تعادل برقرار کند. این روش معمولاً در ترجمه متون علمی و ادبی مورد استفاده قرار میگیرد.
ترجمه معنایی به مترجم کمک میکند تا پیام نویسنده را با کمترین تغییر به زبان مقصد منتقل کند.
ترجمه ارتباطی روشی است که در آن مترجم تلاش میکند متن را به گونهای ترجمه کند که برای مخاطبان زبان مقصد قابل فهم و تاثیرگذار باشد. در این روش نیازها و سطح درک مخاطب اهمیت زیادی دارد.
برای مثال در ترجمه متون آموزشی یا تبلیغاتی ممکن است لازم باشد برخی اصطلاحات یا ساختارها تغییر داده شوند تا خواننده بتواند متن را بهتر درک کند.
هدف اصلی در ترجمه ارتباطی این است که پیام متن به شکل موثر به مخاطب منتقل شود.
در بسیاری از حوزهها مانند پزشکی، مهندسی، حقوق و علوم انسانی متون دارای اصطلاحات تخصصی هستند. در چنین شرایطی مترجم باید از روش ترجمه تخصصی استفاده کند.
در ترجمه تخصصی مترجم علاوه بر مهارت زبانی باید با مفاهیم و اصطلاحات تخصصی آن حوزه نیز آشنا باشد. برای مثال ترجمه یک مقاله پزشکی نیازمند شناخت واژگان پزشکی و ساختار متون علمی است.
اگر مترجم با حوزه تخصصی متن آشنا نباشد ممکن است در ترجمه اصطلاحات دچار اشتباه شود و مفهوم اصلی متن تغییر کند.
برای ترجمه دقیق یک متن بهتر است مترجم مراحل مشخصی را طی کند. این مراحل به افزایش کیفیت ترجمه کمک میکنند.
در اولین مرحله مترجم باید متن را به طور کامل مطالعه کند تا با موضوع و ساختار آن آشنا شود.
پس از مطالعه اولیه، مترجم باید مفهوم جملات و پاراگرافها را به خوبی درک کند.
در این مرحله مترجم متن را با استفاده از یکی از روشهای ترجمه به زبان مقصد منتقل میکند.
پس از پایان ترجمه، متن باید دوباره بررسی شود تا خطاهای احتمالی اصلاح شوند و متن روانتر گردد.
برای داشتن ترجمهای دقیق و حرفهای رعایت برخی نکات بسیار مهم است:
قبل از ترجمه متن را به طور کامل مطالعه کنید.
از ترجمه کلمه به کلمه در بیشتر موارد خودداری کنید.
از فرهنگ لغت و منابع معتبر استفاده کنید.
اصطلاحات تخصصی هر حوزه را یاد بگیرید.
پس از پایان ترجمه حتماً متن را ویرایش کنید.
رعایت این نکات میتواند کیفیت ترجمه را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
برخی اشتباهات در ترجمه بسیار رایج هستند و ممکن است باعث کاهش کیفیت ترجمه شوند. آشنایی با این اشتباهات میتواند به مترجمان کمک کند از آنها جلوگیری کنند.
از جمله اشتباهات رایج در ترجمه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ترجمه کلمه به کلمه جملات
نادیده گرفتن مفهوم کلی متن
استفاده از واژگان نامناسب در زبان مقصد
بیتوجهی به ساختار جملات
عدم بازبینی ترجمه پس از پایان کار
مترجمان حرفهای معمولاً پس از ترجمه، متن را چند بار بازبینی میکنند تا این خطاها را برطرف کنند.
تجربه یکی از مهمترین عوامل موفقیت در ترجمه است. هرچه مترجم متون بیشتری ترجمه کند، مهارت او در درک سریع متن و انتخاب معادل مناسب افزایش پیدا میکند.
با گذشت زمان مترجم با ساختارهای مختلف زبان، اصطلاحات تخصصی و سبکهای مختلف نوشتاری آشنا میشود و میتواند ترجمه را با سرعت و دقت بیشتری انجام دهد.
به همین دلیل تمرین مداوم و مطالعه متون مختلف میتواند تاثیر زیادی در پیشرفت مترجمان داشته باشد.
گام دوم:
یک مترجم برای پی بردن به پیام ظاهری جمله ، در ذهن خود ساختار شکنی میکند و جمله را به دو قسمت نهاد و گزاره تقسیم بندی میکند.اگر جمله طولانی باشد این تقسیم بندی بسیار به چشم میخورد و در واقع زمانی ارزش این کار را میفهمید که با جمله ای طویل روبرو می شوید.
گام اول:
برای ترجمه ی یک متن بهترین واحد ساختاری در بحث مقدماتی ، ساختن یک جمله است. زیرا واژه ها و کلمات نمیتوانند پیام درست و واضحی را به مخاطب برسانند و مانند جمله دارای نهاد و گزاره و از همه مهمتر دارای پیام متنی نیستند.البته ترجمه بر مبنای یک جمله کافی نیست و برای اینکه بتوانیم مفهوم کلی را انتقال دهیم باید از موقیت مکانی و زمانی ، رابطه ی بین گوینده و مخاطب ، جمله ی قبل و بسیاری عناصرر دیگر آگاه باشیم.
گام چهارم:
اما در صورتیکه گام سوم را نتوانیم تکمیل کنیم و نتوانیم مفهوم جمله را بیان کنیم نباید تعجب کرد.باید بدانیم که بسیاری از کلمات دارای عناهای متفاوتی هستند و با تغییر جمله معتای آنها هم تغییر میکند.
گام سوم :
بعد از اینکه گام دوم را انجام دادید و جمله را تقسیم بندی کردید، در صورتیکه مفهوم جمله با کلماتی که می دانیم قابل انتقال باشد ، ترجمه را به زبان مقصد برمیگردانیم.
گام ششم:
بعد از اینکه معناهای کلمات را در جاهای مختلف آموختیم ، بهتر است به معناهای نهفته در گرامر کلمات و جملات بپردازیم که باید مترجم بسته به تجربه ، تسلط و معلومات دستوری و گرامری خود اقدام به ترجمه نماید.
در عصر امروز که عصر اینترنت و ارتباطات است ، ترجمه تبدیل به صنعتی پول ساز شده است.برای ارتباط بین دو کشور ، انتقال یافته های علمی مختلف در جهان و همچنین تبادل نظر در تمام جنبه های سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی و ... ارزش این صنعت را چندین برابر میکند.
گام پنجم:
در مرحلۀ جستجوی واژه های جدید و تحقیق در مورد معانی آنها و توجه به نقش و معنای جدید برخی واژه های آشنا و یادداشت کردن معنای جدید آنها، گاهی نیز به عبارتهائی برمی خوریم که ظاهراً از کلمات کاملا آشنائی تشکیل شده اند ولی همنشینی آنها به عنوان یک گروه یا عبارت خاص، معنای خاصی به آنها بخشیده است که با معانی خود آن واژه ها بسیار متفاوت است. در اینجا مترجم باید به معانی تحت الفظی آن واژه های همنشین شک کرده و دست به گمانه زنی بزند.به اینگونه ساختارها در زبان فارسی، اصطلاحات و در زبان انگلیسی (idioms) می گویند.
اولین قدم انتخاب کتاب مناسب با روحیات و تخصص شماست. در انتخاب کتاب برای ترجمه به این نکته فکر کنید که هدفتان از این کار چیست.آیا کسب درآمد است؟ کسب شهرت؟ رزومه ی کاری یا فقط میخواهید یک کتاب مفید را در اختیار عموم قرار دهید.
بهتر است کتابهایی را انتخاب کنید که قبلا ترجمه نشده اند.برای اطلاع از این موضوع به سایت کتابخانه ملی سر بزنید و در آنجا با وارد کردن نام لاتین کتاب از ترجمه شدن یا نشدن کتاب اطمینان یابید.چون اولین اقدام در چاپ کتاب گرفتن فیپا است ، پس اگر نام کتاب در لیست کتابخانه ی ملی نبود ، قطعا کسی آن را ترجمه نکرده است.اما اگر نام کتاب در لیست کتابخانه نوشته شده بود ، تضمینی برای چاپ صد در صد کتاب نیست . ممکن است به دلایل مختلف مترجم قبلی از چاپ کتاب منصرف شده یاشد.برای اطمینان کامل شما میتوانید با پرس و جو ، گشت و گذار در اینترنت یا تماس با نویسنده یا مترجم از این بابت اطمینان یابید. اگر تمام این کار ها را انجام دادید و مطمئن شدید که کتاب قبلا ترجمه نشده است میتوانید به مرحله ی بعدی فکر کنید.
2. تعیین زمان بندی ترجمه کتاب
اگر ترجمه کتابی به شما پیشنهاد شد ، بهتر است در مورد زمان تحویل کار محاسباتی انجام دهید.یک بازه ی زمانی منطقی را برای ترجمه ئ تجویل کار در نظر بگیرید و با مشتری در میان بگذارید.این خیلی مهم است که شما کار را به موقع تحویل مشتری دهید و اگر این توانایی را در خود نمیبینید بهتر است قید قبول این کار را بزنید.
ناشران نیز به زمان تحویل کار حساس هستند و دیر کرد شما باعث میشود که کل پروسه ی چاپ کتاب به تعویق بیفتد و در مجموع ضرر بزرگی خواهید کرد.
3.آشنا شدن با کتاب انتخاب شده برای ترجمه
قبل از این که ترجمه کتاب را شروع کنید، سعی کنید تمام شخصیتهای داستان را بشناسید. همچنین برای کتابهایی که داستانی نیستند، سعی کنید پیام اصلی کتاب را درست متوجه شوید. معمولا قبل از این که ترجمه کتاب را شروع کنید، وقت نمیکنید کل کتاب را بخوانید؛ اما اگر بتوانید حتی چند فصل از کتاب را هم بخوانید بسیار مفید است.
4. تحقیق درباره کتاب موردنظر برای ترجمه و نویسنده آن
اگر نویسنده ای از شما میخواهد تا کتابی را ترجمه کنید و شما او را نمیشناسید ، بهتر است با مراجعه به صفحات شخصی نویسنده و دیدن نمونه کارهای او ، با سلیقه و سبک نوشتن او آشنا شوید.
5. تقویت دایره واژگان
یک ترجمه ی کتاب در واقع بازنویسی کتاب است طوری که مفهوم و هدف کتاب اصلی حفظ شود.از ترجمه ی دقیق و کتابی جملات حذر کنید ، چون این چنین نوشته هایی باعث خستگی خواننده میشود.در این کار با تقویت دایره واژگان خود هم کار خود را آسان میکنید و به نوشته جلوه ی زیباتری میبخشید
6.پیدا کردن مشتری
یکی از سخترین بخش ها یافتن مشتری برای کتاب است.در این راه اگر تجربه ای ندارید ، کار خود را به ناشر یا موسسه ی با تجربه بسپارید.
در ترجمه متون تخصصی مترجم باید تخصص لازم در رشته مربوط به فایل ترجمه را دارا باشد چون به دلیل اینکه کلمات تخصصی هر رشته معانی خاص خود را دارند و یک مترجم عمومی توانایی درک معنای کامل آن کلمه را ندارد پس نمی تواند ترجمه را انجام دهد به این دلیل ما در سینا ترجمه از مترجمان متخصص در هر رشته و حوزه برای ترجمه متون تخصصی بهره می گیریم.سینا ترجمه به عنوان یکی از موسسات برتر و معتبر ترجمه، علاوه بر ترجمه فارسی به انگلیسی، ترجمه به سایر زبان های زنده دنیا نظیر زبان فرانسوی،آلمانی، روسی، عربی، ترکی آذربایجانی، ترکی استانبولی و ... را نیز به صورت تخصصی انجام می دهد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر برای ترجمه تخصصی مقاله و کتاب می توانید با کارشناسان ما از طریق تماس یا پست الکترونیکی موسسه و همچنین از طریق شبکه های مجازی ( واتساپ ، اینستاگرام و تلگرام ) در ارتباط باشید.
راههای ارتباطی با ما
بهترین روش ترجمه به نوع متن و هدف ترجمه بستگی دارد. در بسیاری از موارد ترجمه مفهومی بهترین گزینه است.
این روش بیشتر برای درک ساختار جملات یا در مراحل اولیه یادگیری زبان استفاده میشود.
بازبینی باعث میشود خطاهای احتمالی اصلاح شوند و متن ترجمه شده روانتر و دقیقتر شود.
